Pergola w Parku Miejskim w Legnicy to zabytkowa konstrukcja ogrodowa ukryta w części zwanej Gajem Muz, w zachodniej części największego legnickiego parku. To miejsce z ponad stuletnią historią, które kiedyś stanowiło centrum ekspozycji roślin egzotycznych, dziś czeka na lepsze czasy, ale wciąż przyciąga miłośników historii i zieleni miejskiej.
- ponad stuletnia historia
- unikalna architektura ogrodowa
- pozostałości po egzotycznych roślinach
- spokojna atmosfera w parku
- bliskość innych atrakcji w parku
Historia pergoli i Gaju Muz w Legnicy
Pergola powstała w związku z wielkim wydarzeniem, jakim była Niemiecka Wystawa Róż, Dalii i Śląskiego Ogrodnictwa zorganizowana w Legnicy w 1910 roku. Wystawa rozpoczęła się 25 czerwca i była największym tego typu wydarzeniem w regionie. To właśnie wtedy w południowej części terenów wystawowych powstał nowy, większy staw z podgrzewaną wodą, ozdobiony pergolą i japońskim pawilonem.
Cały ten obszar służył prezentacji roślin tropikalnych i egzotycznych. Nazywano go Gajem Tropikalnym lub Palmowym – to tutaj zwiedzający mogli podziwiać palmy, kaktusy i inne rośliny, które normalnie nie miałyby szans przetrwać śląskiej zimy. Podgrzewana woda w stawie pozwalała na hodowlę tropikalnych roślin wodnych, co w tamtych czasach było prawdziwą atrakcją.
Obecny kształt pergoli pochodzi z 1927 roku, kiedy park rozbudowano w związku z kolejną dużą wystawą – GUGALI, czyli Deutsche Gartenbau- und Schlesische Gewerbe-Ausstellung Liegnitz (Wystawą Niemieckiego Ogrodnictwa i Śląskiego Rzemiosła).
Staw przy pergoli był podgrzewany, co umożliwiało hodowlę tropikalnych roślin wodnych – w początkach XX wieku było to technologiczne osiągnięcie, które przyciągało tłumy zwiedzających.
Co zostało z dawnej świetności
Nie ma co ukrywać – Gaj Muz z pergolą to dziś obszar mocno zaniedbany. Większość egzotycznych roślin zniszczyła powódź z 1977 roku, która dotknęła Legnicę. Staw przy pergoli jest nieczynny, a sama konstrukcja przez lata służyła wandalom jako miejsce do wykonywania graffiti i niszczenia zabytku.
Mimo to sama pergola przetrwała i wciąż można zobaczyć jej charakterystyczną konstrukcję z balustradą odnowioną w latach 20. XX wieku. To ciekawy przykład architektury ogrodowej z początku ubiegłego stulecia, który czeka na rewitalizację.
Pergola w kontekście Parku Miejskiego
Park Miejski w Legnicy to imponujący obszar liczący około 58 hektarów, najstarszy i największy park w mieście. Rozciąga się w centralnej części Legnicy, a jego granice wyznaczają ulice: Zielona od północy, Jordana i Hetmańska od wschodu, Sempołowska od południa oraz Mickiewicza, Korfantego i Witelona od zachodu.
Historia parku sięga 1802 roku, kiedy obszar na południe od Koziego Stawu obsadzono w stylu angielskim. Przy kształtowaniu parku pracował Eduard Petzold, jeden z najwybitniejszych architektów zieleni dziewiętnastowiecznej Europy, który zaprojektował trzy części tego założenia.
Pergola z Gajem Muz stanowi zachodnią część parku, która po utracie charakteru ogrodu botanicznego przyjęła bardziej rekreacyjną funkcję. W innych częściach parku znajdziemy fontanny, plac zabaw, ścieżki rowerowe, stadion czy palmiarnię, która również przeszła trudne czasy po powodzi, ale jest stopniowo odbudowywana.
Dla kogo to miejsce
Pergola w obecnym stanie to przede wszystkim punkt dla osób zainteresowanych historią Legnicy i architektury ogrodowej. Nie jest to typowa atrakcja turystyczna z przygotowaną infrastrukturą dla zwiedzających – raczej ukryty zakątek dla tych, którzy lubią odkrywać zapomniane miejsca i wyobrażać sobie ich dawną świetność.
Miłośnicy fotografii znajdą tu ciekawe kadry – zabytkowa konstrukcja pergoli otoczona roślinnością ma swój melancholijny urok. Dla rodzin z dziećmi bardziej atrakcyjne będą inne części parku z placami zabaw i fontannami, choć spacer do Gaju Muz może być ciekawą przygodą odkrywczą.
Warto wiedzieć, że miasto planuje rewitalizację tego obszaru. Urząd Miasta Legnicy zapowiedział prace przy Gaju Muz, Żabim Dołku i Polanie Angielskiej, które mają objąć nie tylko ogrody i infrastrukturę, ale też instalację monitoringu. To może oznaczać, że za kilka lat pergola i jej okolice odzyskają dawny blask.
Praktyczne informacje o wizycie
Park Miejski w Legnicy jest dostępny bezpłatnie przez cały rok. Jako park miejski nie ma określonych godzin otwarcia – można tu przyjść o każdej porze dnia. Pergola znajduje się w zachodniej części parku, w obszarze Gaju Muz.
Dojazd do parku jest prosty – znajduje się w centrum miasta. Można tu dotrzeć komunikacją miejską, wysiadając przy jednym z wejść od strony ulic Zielonej, Jordana lub Korfantego. Przy parku znajduje się parking dla zmotoryzowanych.
Na samą wizytę przy pergoli wystarczy 15-20 minut, ale warto połączyć ją ze spacerem po całym parku, który oferuje znacznie więcej atrakcji. Pełny spacer po Parku Miejskim to około 2-3 godzin, w zależności od tempa i zainteresowań.
W parku działają szalety publiczne, są ławki do odpoczynku i ścieżki spacerowe. Można tu przyjść z rowerem – park ma wyznaczone trasy rowerowe. Często odbywają się tu lekcje przyrody dla szkół, bo park ma bardzo stary i cenny drzewostan.
Park Miejski w Legnicy projektował Eduard Petzold – jeden z najwybitniejszych architektów zieleni XIX-wiecznej Europy, który stworzył tu trzy różne części w ciągu 20 lat pracy.
Co jeszcze zobaczyć w okolicy
Skoro już się wybierzecie do Parku Miejskiego, warto zobaczyć też palmiarnię, która jest stopniowo odbudowywana po zniszczeniach powodziowych. To jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów w parku – budynek w architekturze przypominającej zamek z drugiej połowy XIX wieku.
W nowszej części parku znajdziecie atrakcyjnie urządzone rabaty kwiatowe i liczne fontanny. Jest tu też Polana Angielska z łąką kwietną, gdzie wiosną i latem uwijają się pszczoły i motyle. W północnej części działa skate park, a dla najmłodszych przygotowano ogród jordanowski ze ścieżką zdrowia.
Sam Park Miejski to zielone serce Legnicy – ulubionych miejsce niedzielnych spacerów mieszkańców. Ma ponad 200 lat historii i jest najcenniejszym terenem zieleni w mieście. Nawet jeśli pergola w Gaju Muz nie robi już takiego wrażenia jak sto lat temu, całe założenie parkowe warte jest odwiedzenia.
Dla osób planujących dłuższy pobyt w Legnicy, park stanowi doskonałą bazę wypadową do zwiedzania innych atrakcji miasta – centrum znajduje się w niewielkiej odległości, podobnie jak główne zabytki Legnicy.