Muzeum Regionalne w Jaworze to placówka, która mieści się w pobernardyńskim zespole klasztornym z XV wieku. Sam budynek – gotycki kościół z krużgankami i wirydarzem – robi wrażenie na tyle duże, że zwiedzanie eksponatów schodzi niemal na drugi plan. Choć nie powinno, bo zbiory liczą ponad 5000 obiektów.
Historia tego miejsca sięga 1929 roku, kiedy powstało jako Heimatmuseum Jauer w patrycjuszowskiej willi. Zbiory pochodziły głównie z darów miejscowych mieszczan, cechów rzemieślniczych i bractwa strzeleckiego.
- gotycka architektura z XV wieku
- unikatowe średniowieczne dokumenty
- bogate zbiory rzemiosła
- niezwykłe minerały i kamienie
- malarstwo sakralne w oryginalnym wnętrzu
Średniowieczny klasztor jako siedziba muzeum
W 1964 roku muzeum przeniesiono do gotyckiego zespołu poklasztornego oo. bernardynów. To był strzał w dziesiątkę – późnośredniowieczna architektura sama w sobie stanowi atrakcję. Między 1978 a 1986 rokiem przeprowadzono gruntowny remont, którym zajmował się Wydział Konserwacji Dzieł Sztuki ASP w Krakowie. We wnętrzu odkryto cenne polichromie z XVI i XVII wieku.
Dziś muzeum zajmuje kościół halowy pw. Najświętszej Marii Panny, krużganki, wirydarz oraz dansker (średniowieczną ustęp). Spacer po tych gotyckich pomieszczeniach z krzyżowo-żebrowymi sklepieniami to przeżycie samo w sobie.
Wśród zbiorów muzeum znajdują się księgi sądowe miasta Jawora z lat 1381-1427, spisane rylcem na drewnianych tabliczkach – unikatowe zabytki średniowiecznego piśmiennictwa.
Co można zobaczyć na wystawach stałych
Ekspozycja „Ziemia Jaworska w pradziejach” prezentuje znaleziska archeologiczne od epoki kamienia po okres wędrówki ludów (V-VI wiek n.e.). Dla osób zainteresowanych historią lokalną to solidna dawka konkretów – artefakty odkryte na terenie miasta i okolic pokazują, jak wyglądało życie w tym regionie tysiące lat temu.
Wystawa „Dawne rzemiosło” i „Jaworskie pierniki” skupiają się na tradycjach cechowych miasta. Jawor słynął z rzemiosła, a piernikarstwo było tu rozwinięte na tyle, że zasługiwało na osobną ekspozycję. Można zobaczyć narzędzia, wyroby konwisarskie i zabytki cechowe dokumentujące życie gospodarcze miasta.
„Skarbiec Sudetów” to efekt współpracy z Muzeum Czeskiego Raju w Turnovie. Minerały i kamienie szlachetne z Sudetów prezentowane są w sposób, który zainteresuje nawet tych, którzy na co dzień nie przepadają za geologią.
Galeria Śląskiej Sztuki Sakralnej w gotyckim kościele
Najciekawsza część ekspozycji mieści się we wnętrzu kościoła. Malarstwo o tematyce religijnej z XV-XVIII wieku prezentowane jest w oryginalnym, sakralnym wnętrzu. Gotycka architektura hali kościelnej tworzy niepowtarzalną scenografię dla dzieł sztuki.
W dawnej kaplicy św. Bonawentury i zakrystii, pod krzyżowo-żebrowymi sklepieniami, zgromadzono bogatą kolekcję militariów – miecze, szable, karabiny. Ekspozycja „Miecze, szable, karabiny” przyciąga szczególnie młodszych zwiedzających.
Zbiory muzeum obejmują też grafikę, rzeźbę, etnografię z kolekcjami mebli, obrazków na szkle i czepców śląskich, a także eksponaty mineralogiczne, paleontologiczne i przyrodnicze. Dokumenty z XIV-XVIII wieku stanowią osobną wartość – to materiały źródłowe do badań nad historią regionu.
Muzeum organizuje nie tylko wystawy stałe, ale też ekspozycje czasowe z udziałem zbiorów innych muzeów, kolekcjonerów prywatnych oraz współczesnych artystów polskich i zagranicznych.
Dla kogo jest to muzeum
Miejsce sprawdzi się dla miłośników historii i architektury – sam budynek wart jest odwiedzin. Rodziny z dziećmi znajdą tu coś dla siebie, szczególnie w sali z militariami i wystawie archeologicznej. Nie jest to typowe „muzeum-magazyn” – ekspozycje są ułożone przejrzyście, a gotyckie wnętrza dodają całości charakteru.
Osoby zainteresowane sztuką sakralną docenią galerię w kościele. To jedno z niewielu miejsc, gdzie można zobaczyć śląskie malarstwo religijne w tak autentycznej oprawie.
Praktyczne informacje dla zwiedzających
Muzeum Regionalne w Jaworze znajduje się przy zespole poklasztornym w centrum miasta. Dojazd samochodem jest prosty – Jawor leży przy drodze krajowej nr 3, około 60 km na zachód od Wrocławia. Z Wrocławia można też dojechać pociągiem (połączenia regionalne), dworzec znajduje się w odległości spaceru od muzeum.
Zwiedzanie muzeum zajmuje od godziny do półtorej, w zależności od tempa i zainteresowań. Warto zostawić sobie trochę czasu na spokojne obejrzenie kościoła i krużganków – to najcenniejsza część całego obiektu.
Muzeum jest placówką miejską, działa od 1929 roku (z przerwą wojenną). Po gruntownej renowacji w latach 80. XX wieku obiekt prezentuje się bardzo dobrze – widać, że dbano o zachowanie autentycznego charakteru średniowiecznej architektury.
Ceny biletów i godziny otwarcia
Szczegółowe informacje o cenach biletów i aktualnych godzinach otwarcia najlepiej sprawdzić bezpośrednio w muzeum lub na stronie internetowej placówki. Muzeum organizuje też zwiedzanie z przewodnikiem dla grup zorganizowanych – warto z tego skorzystać, bo opowieści o historii klasztoru i zbiorów dodają kontekstu.
W okolicy Jawora znajduje się także Kościół Pokoju – obiekt wpisany na listę UNESCO, jeden z największych drewnianych kościołów w Europie. Jeśli ktoś planuje wycieczkę do Jawora, warto połączyć zwiedzanie muzeum z wizytą w tym wyjątkowym zabytku.