Baszta Tkaczy to gotycka wieża obronna z początku XV wieku, która stoi w północnej części starego Chojnowa, zaledwie sto metrów od rynku. Dziś należy do Muzeum Regionalnego i można z niej podziwiać panoramę miasta oraz okolicznych wzgórz. Nie jest to typowe muzeum – to przede wszystkim punkt widokowy z niewielką ekspozycją historyczną rozłożoną na pięciu kondygnacjach.
Warto tam zajrzeć głównie ze względu na taras na szczycie i możliwość zobaczenia Chojnowa z lotu ptaka.
- zapierające dech w piersiach widoki
- ciekawa historia więzienia
- unikalna architektura gotycka
- interesująca ekspozycja muzealna
- bliskość do rynku miasta
Historia baszty – od fortyfikacji do muzeum
Budowla powstała około 1400 roku jako element średniowiecznych murów obronnych miasta. Cegła użyta do jej wzniesienia jest identyczna z tą, którą budowano chojnowski kościół farny na przełomie XIV i XV wieku – to główny dowód na datowanie obiektu. Pierwsza pisemna wzmianka o baszcie pochodzi jednak dopiero z 1572 roku, choć ulica Tkacka, przy której stoi, była wymieniana już w 1398 roku.
Nazwa nie wzięła się znikąd – budowla została przydzielona miejscowemu cechowi tkaczy, który w średniowiecznym Chojnowie stanowił jedną z liczniejszych grup rzemieślniczych. Pierwszy raz tkacze pojawili się w dokumentach już w 1332 roku, więc tkactwo miało w tym mieście długą tradycję.
W XVI wieku baszta zmieniła funkcję i stała się więzieniem miejskim. Zachowała się ciekawa historia z 1631 roku, kiedy radni osadzili tam grupę mieszczan uchylających się od płacenia podatków i odmówili im jedzenia. Mieszkańcy Chojnowa byli tak oburzeni, że poskarżyli się księciu. Więźniom pokarm dostarczano wtedy w koszach wciąganych sznurami na szczyt wieży.
W 1642 roku, podczas najazdu wojsk szwedzkich, kilku mieszkańców schroniło się w baszcie. Masywne mury obroniły się – najeźdźcom nie udało się ich sforsować.
Baszta kilkukrotnie płonęła i była odbudowywana – w latach 1651-1692, potem w 1749 roku, następnie w 1843 i po wojnie w 1967 roku. Podczas pierwszej odbudowy w XVII wieku zyskała charakterystyczną ośmioboczną wieżyczkę na szczycie, która zwieńczyła konstrukcję. W 1905 roku po gruntownej renowacji zamieniono ją na muzeum – funkcję tę pełni do dziś.
Jak wygląda baszta i co można w niej zobaczyć
To masywna budowla na rzucie kwadratu, wzniesiona z cegły. Różne źródła podają jej wysokość na 15 do prawie 17 metrów – do gzymsu, nad którym znajduje się blankowanie (krenelaż) dodane w połowie XVI wieku. Całość wieńczy wspomniana ośmioboczna nadbudówka o konstrukcji szkieletowej z hełmem.
Na wschodniej ścianie widać ślady dawnych murów obronnych Chojnowa – miały 5,5 metra wysokości i 2 metry szerokości. To jeden z niewielu zachowanych fragmentów średniowiecznych fortyfikacji miasta.
Wewnątrz baszty rozłożono niewielką ekspozycję – głównie stare fotografie Chojnowa, gobeliny i obrazy. Nie ma tu zbyt wielu eksponatów, ale to nie jest główny powód wizyty. Trzeba pokonać pięć kondygnacji, żeby dotrzeć na zewnętrzny taras widokowy na szczycie.
Widok z tarasu – co widać z Baszty Tkaczy
Piąta kondygnacja to główna atrakcja. Z tarasu rozciąga się panorama starego Chojnowa – widać rynek z kamienicami, kościoły, zamek Piastów Legnicko-Brzeskich. Przy dobrej pogodzie można dojrzeć Zamek Grodziec i Pogórze Kaczawskie.
Blankowanie wokół tarasu dodaje klimatu – stojąc za średniowiecznymi blankami czuć, że to naprawdę stara warownia, a nie współczesna rekonstrukcja. Warto mieć aparat, bo zdjęcia z góry wychodzą naprawdę dobrze, zwłaszcza w złotej godzinie.
Dla kogo jest ta atrakcja
Baszta sprawdzi się dla osób, które lubią punkty widokowe i zabytkową architekturę. Nie jest to duże muzeum z bogatymi zbiorami – raczej krótki postój podczas spaceru po Chojnowie. Miłośnicy historii docenią autentyczność miejsca i możliwość zobaczenia fragmentów dawnych murów obronnych.
Rodziny z dziećmi mogą mieć problem ze schodami – pięć kondygnacji to spory wysiłek dla małych nóg. Nie ma windy, więc osoby z problemami z poruszaniem się nie wejdą na górę. Sama wizyta nie zajmuje dużo czasu – 20-30 minut wystarczy, żeby przejrzeć ekspozycję i podziwiać widok z tarasu.
Po roku 1990 baszta przez pewien czas służyła jako siedziba Harcerskiego Klubu Modelarskiego, a następnie Bractwa Rycerskiego Grodu Chojnów. Dziś znów pełni funkcję muzealną.
Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy
Baszta stoi przy skrzyżowaniu ulic Tkackiej i Ciemnej, więc łatwo ją znaleźć. Tuż obok znajduje się Fontanna – Pomnik Tkacza oraz Dom Tkacza – okazała budowla przypominająca o tkackiej tradycji miasta. W pobliżu jest też zamek z przylegającym Parkiem Śródmiejskim im. Józefa Piłsudskiego, gdzie można odpocząć po zwiedzaniu.
Rynek z kamienicami i kościołami to kolejny punkt programu – stare miasto w Chojnowie jest niewielkie, więc da się je obejść w godzinę lub dwie. Warto też zajrzeć do Domu Hansa Schrama, jeśli ktoś interesuje się architekturą.
Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd
Baszta Tkaczy należy do Muzeum Regionalnego w Chojnowie. Niestety, szczegółowe informacje o aktualnych cenach biletów i godzinach otwarcia najlepiej sprawdzić bezpośrednio w muzeum lub na stronie miasta, bo mogą się zmieniać sezonowo.
Dojazd do Chojnowa nie stanowi problemu – miasto leży przy drodze krajowej numer 12 między Legnicą a Bolesławcem. Z Legnicy jest około 20 kilometrów, z Jeleniej Góry niecałe 60. Można dojechać samochodem lub autobusem – Chojnów ma połączenia z większymi miastami regionu.
Parkowanie w centrum zwykle nie sprawia kłopotów, choć w weekendy może być nieco trudniej znaleźć miejsce blisko rynku. Od parkingu do baszty to maksymalnie kilka minut spacerem.
Adres: ulica Tkacka, 59-224 Chojnów. Obiekt znajduje się sto metrów od rynku, więc wystarczy skierować się na północ od centrum miasta. Na miejscu warto przeznaczyć pół godziny na samą basztę, a jeśli ktoś chce zobaczyć całe stare miasto – minimum dwie godziny.