Pod Górą Świętego Mikołaja w Złotoryi kryje się ponad stumetrowa sztolnia wykuta ręcznie w twardej skale diabazowej. Kopalnia Złota Aurelia to miejsce, gdzie historia górnictwa na Dolnym Śląsku staje się namacalna – dosłownie, bo w chłodnych korytarzach można dotknąć ścian pamiętających XVII wiek. To nie jest muzeum z gablotami i tabliczkami, tylko prawdziwa kopalnia, w której temperatura przez cały rok trzyma się około 8 stopni, a ze ścian miejscami przesącza się woda.
- autentyczne korytarze z XVII wieku
- możliwość płukania złota
- tajemnicze szyb Karola
- nietoperze w wentylacji
- fascynujące opowieści przewodnika
Historia kopalni pod górą ze złotą legendą
Złotoryja już w nazwie niesie obietnicę kruszcu. Miasto otrzymało prawa miejskie w 1211 roku i przez wieki żyło z wydobycia złota z piasków rzecznych. Aurelia to jednak inna historia – sztolnię zaczęto drążyć w 1660 roku, szukając rud miedzi w skałach pod Górą Świętego Mikołaja. Paradoks? Może trochę, ale górnictwo ma swoje prawa.
Wydobyto tu niewielkie ilości miedzi i srebra. Co do złota – brak pewnych informacji, czy w ogóle je tutaj znaleziono. Kopalnia okazała się nieopłacalna i została zamknięta. Przez kolejne wieki podupadała, aż w 1973 roku udostępniono ją turystom. W latach 90. nadano jej nazwę Aurelia – nawiązanie do łacińskiego aurum (złoto) i średniowiecznej nazwy miasta Mons Aurum.
Podczas penetracji kopalni w 1998 roku odkryto zasypany pionowy szyb nazwany „Szybem Karola” – ma 28 metrów głębokości i kilka niezbadanych odnóg. Nie jest udostępniony zwiedzającym, ale budzi spore emocje wśród eksploratorów.
Podczas II wojny światowej część korytarzy została zamknięta przez wojska niemieckie. Do dziś nie wiadomo dokładnie dlaczego – czy chodziło o ukrycie czegoś, czy po prostu o zabezpieczenie terenu. Ta niewypowiedziana tajemnica dodaje miejscu klimatu.
Co zobaczysz w podziemiach Aurelii
Trasa turystyczna liczy około 100 metrów. To nie brzmi imponująco, ale pod ziemią metraż inaczej się odbiera. Główny chodnik prowadzi przez korytarze wykute w diabazie – ciemnej, twardej skale wulkanicznej. Od głównej drogi odchodzą boczne odnogi, niektóre zasypane, inne prowadzące w głąb góry.
W jednym z szybów wentylacyjnych zimują nietoperze. Kopalnia jest oświetlona, więc latarka nie jest potrzebna, choć niektórzy wolą mieć swoją – dla pewności i klimatu. Ściany miejscami są wilgotne, gdzieniegdzie kapie woda. To normalne w tego typu obiektach – góra „pracuje”, skała oddycha.
Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, który opowiada o historii kopalni, technikach wydobycia i ciekawostkach geologicznych. Trasa nie jest trudna, ale trzeba uważać na głowę – sufity w niektórych miejscach są niskie. Osoby powyżej 180 cm będą musiały się schylać.
Na Górze Świętego Mikołaja, pod którą znajduje się kopalnia, jest cmentarz. Stąd powiedzenie, że mieszkańcy Złotoryi „spoczywają na złocie”.
Płukanie złota i zagospodarowanie terenu
Po wyjściu z kopalni można spróbować swoich sił w płukaniu złota. Na terenie obiektu stoją niecki wypełnione wodą i piaskiem ze złotonośnymi drobinami. To nie jest inscenizacja – w tym piasku faktycznie można znaleźć drobinki złota, choć trzeba cierpliwości i wprawy w obracaniu niecką.
Teren wokół kopalni jest zagospodarowany turystycznie. Jest tu:
- Zadaszona wiata z ławami i stołami
- Murowany grill i miejsce na ognisko
- Plac zabaw dla dzieci
- Duży parking dla samochodów osobowych i autokarów
To dobra opcja na piknik po zwiedzaniu. Można zostać dłużej, zwłaszcza gdy przyjedzie się z rodziną.
Dla kogo jest ta atrakcja
Kopalnia sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi docenią krótką trasę (dziecko się nie zmęczy) i możliwość płukania złota – to zawsze ekscytujące. Miłośnicy historii i geologii znajdą tu konkretną wiedzę o górnictwie i budowie geologicznej regionu.
Grupy zorganizowane często łączą wizytę w kopalni ze zwiedzaniem Złotoryi – miasta ma kilka ciekawych zabytków, w tym Muzeum Złota i rynek z renesansowymi kamienicami. Dla osób starszych trasa może być lekkim wyzwaniem ze względu na nierówne podłoże i niskie sufity, ale da się ją przejść bez większych problemów.
Nie jest to miejsce dla klaustrofobików. Korytarze są wąskie, a świadomość, że nad głową jest kilkadziesiąt metrów skały, może być przytłaczająca.
Praktyczne informacje – ceny i godziny otwarcia
Kopalnia jest czynna sezonowo, zazwyczaj od początku maja do końca września. Godziny otwarcia:
- Środa-sobota: 9:00-16:00
- Niedziela: 10:00-15:00
- Poniedziałek-wtorek: nieczynne
Warto sprawdzić aktualne godziny przed wizytą na stronie Złotoryjskiego Ośrodka Kultury i Rekreacji (ZOKiR), który zarządza obiektem. Poza sezonem kopalnia może być otwarta dla grup zorganizowanych po wcześniejszym uzgodnieniu.
Ceny biletów (orientacyjne, mogą się zmieniać):
- Bilet normalny: około 10-12 zł
- Bilet ulgowy: około 7-9 zł
- Grupy zorganizowane: ceny specjalne po ustaleniu
Zwiedzanie trwa około 30-40 minut, ale warto zarezerwować godzinę-półtorej z płukaniem złota i rozejrzeniem się po terenie.
Jak dojechać do kopalni
Kopalnia znajduje się przy ulicy Stromej w Złotoryi, za byłą fabryką obuwia. Z centrum miasta to kilka minut jazdy samochodem lub 15-20 minut spaceru. Droga jest oznakowana, ale warto mieć włączoną nawigację – teren jest lekko pofałdowany i łatwo przegapić zjazd.
Parking jest bezpośrednio przy kopalni, duży i bezpłatny. Zmieści się tu bez problemu kilkanaście samochodów i autokary.
Dojazd komunikacją publiczną jest utrudniony – Złotoryja to niewielkie miasto, a kopalnia leży poza głównym szlakiem autobusowym. Najlepiej przyjechać własnym samochodem lub zorganizować wycieczkę z przewodnikiem, który zapewni transport.
Weź ze sobą ciepłą bluzę lub kurtkę – w kopalni jest około 8 stopni Celsjusza przez cały rok, nawet w środku lata. Buty powinny być wygodne i z antypoślizgową podeszwą.
Złotoryja leży około 20 km od Jeleniej Góry i 80 km od Wrocławia. To dobry punkt na trasie przez Pogórze Kaczawskie – region wciąż niedoceniany turystycznie, choć pełen ciekawych miejsc. W okolicy warto zobaczyć także ruiny zamku Świecie, Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze czy Wzgórza Trzebnickie.
Adres: ul. Stroma (ul. Bolesława Chrobrego), 59-500 Złotoryja
Zarządza: Złotoryjski Ośrodek Kultury i Rekreacji
Czas zwiedzania: 30-40 minut (sama kopalnia), do 1,5 godziny z atrakcjami na powierzchni