Rynek w Złotoryi to jedno z tych miejsc, które pokazuje, jak powinno wyglądać dobrze zachowane stare miasto. Nie ma tu tłumów jak we Wrocławiu czy Krakowie, a kamienice stoją odnowione, kolorowe i autentyczne. To serce najstarszego miasta w Polsce – lokowanego już w 1211 roku – gdzie historia czai się w każdym portalu i na każdej fasadzie.
Całość składa się z dwóch części: Dolnego i Górnego Rynku. Dolny to taki przedsionek, gdzie stoi Fontanna Górników z charakterystycznymi płaskorzeźbami. Górny to właściwy plac z ratuszem pośrodku i pierzejami kamienic dookoła.
- spokojna atmosfera bez tłumów
- piękne
- odnowione kamienice
- historia złotoryjskich górników
- tradycja kolędowania od 450 lat
- urokliwe fontanny i detale architektoniczne
Historia zapisana w kamieniu
Złotoryja zawdzięcza swoją nazwę złotu, które przez wieki wydobywano w okolicy. Górników było tu sporo, a ich ślad widać nie tylko w nazwie miasta. W 1943 roku na studni z XIX wieku dodano płaskorzeźby przypominające udział miejscowych kopaczy w bitwie pod Legnicą z 1241 roku. Tatarzy wtedy przeszli przez Śląsk jak burza, a w walce z nimi brali udział także złotoryjscy górnicy. Studnia nazywa się od tego czasu Fontanną Górników.
Jeszcze ciekawsza historia wiąże się z Dolnym Rynkiem, który nosi też nazwę Skweru Siedmiu Mieszczan. W 1553 roku przez miasto przeszła zaraza, która wybiła praktycznie całą ludność – podobno zginęło około 25 tysięcy osób. Ocalało zaledwie siedmiu mieszkańców. Według legendy burmistrz, nie mogąc znieść samotności w wigilijny wieczór, wyszedł na rynek i zaczął śpiewać kolędy. Dołączyli do niego pozostali przy życiu. Od tamtej pory tradycja śpiewania kolęd przed pasterką przetrwała – i trwa już ponad 450 lat.
W 1553 roku zaraza zabiła niemal wszystkich mieszkańców Złotoryi. Ocalało tylko siedmiu mieszczan, którzy wspólnie zaśpiewali kolędy na opustoszałym rynku. Ta tradycja przetrwała do dziś.
Co zobaczyć na Rynku
Ratusz stoi na Górnym Rynku i trudno go przegapić. Obecny budynek pochodzi z lat 1841-42 i został wzniesiony w stylu neorenesansowym, ale to już czwarta wersja ratusza w tym miejscu. Pierwszy stanął tu w 1327 roku, kolejne powstawały w XVI i XVII wieku.
Przed ratuszem można zobaczyć Fontannę Delfina z 1604 roku – dar burmistrza Johannesa Feige dla miasta. To jeden z najstarszych elementów wyposażenia rynku, który przetrwał do naszych czasów.
Kamienice wokół placu pochodzą głównie z XVI-XIX wieku i każda ma swoją historię. Pod numerem 15 stoi kamienica Oelsnerów z fasadą z około 1730 roku i okazałym portalem, który od razu rzuca się w oczy. Dom numer 5 zachował renesansowy portal z niszami siedzeniowymi – taki detal architektoniczny, który pokazuje, jak kiedyś wyglądało życie miejskie. W XVIII i XIX wieku mieścił się tu hotel Złoty Pelikan, a w 1828 roku nocował w nim podobno car Aleksander I.
Warto przyjrzeć się detalom. Portale, ozdobne fasady, napisy wykute w kamieniu – wszystko to można spokojnie oglądać bez pośpiechu. Kamienice są pięknie odnowione, więc spacer po rynku to czysta przyjemność.
Dla kogo to miejsce
Rynek w Złotoryi sprawdzi się dla praktycznie każdego. Rodziny z dziećmi mogą spokojnie pochodzić, pooglądać fontanny i wstąpić na lody czy kawę. Miłośnicy historii znajdą tu sporo śladów przeszłości – od średniowiecznych początków miasta po XIX-wieczną architekturę. Fotografom też się spodoba, zwłaszcza że nie ma tu tłumów turystów jak w większych miastach.
To też dobry punkt wyjścia do zwiedzania reszty Złotoryi. Stąd blisko do kościoła Narodzenia NMP z charakterystyczną wieżą, do Muzeum Złota czy do pozostałości średniowiecznych fortyfikacji.
Praktyczne informacje
Rynek jest dostępny cały czas i bezpłatnie – to przestrzeń publiczna, więc można przyjść o każdej porze. Najlepiej wybrać się w ciągu dnia, żeby dobrze zobaczyć detale architektoniczne na kamienicach.
Dojazd do Złotoryi: miasto leży około 80 km od Wrocławia i 20 km od Legnicy. Samochodem z Wrocławia to około godziny jazdy drogą krajową nr 94. Można też dojechać autobusem – połączenia są regularne z Legnicy i Jeleniej Góry.
Parking: w centrum są płatne miejsca parkingowe, ale można też zostawić auto na bezpłatnych parkingach nieco dalej od rynku i dojść pieszo (5-10 minut).
Na sam spacer po rynku wystarczy 30-45 minut, ale jeśli planujecie wstąpić do kawiarni czy restauracji, warto zarezerwować godzinę lub dwie. W okolicy są punkty gastronomiczne, więc można połączyć zwiedzanie z posiłkiem.
Co jeszcze warto wiedzieć
Złotoryja to najstarsze miasto lokacyjne w Polsce – prawa miejskie otrzymała w 1211 roku, czyli wcześniej niż Wrocław czy Kraków. To argument, który miejscowi chętnie przytaczają, i trudno się dziwić.
Miasto przez wieki żyło z wydobycia złota. Choć dziś kopalnie już nie działają, tradycja górnicza jest wciąż obecna – widać to choćby w nazewnictwie i symbolach rozsianych po mieście.
Jeśli traficie do Złotoryi w okresie przedświątecznym, macie szansę usłyszeć te słynne kolędy na rynku. To tradycja, która naprawdę się tutaj utrzymała i nie jest tylko atrakcją dla turystów.
Złotoryja to najstarsze miasto lokacyjne w Polsce – prawa miejskie otrzymała w 1211 roku, wcześniej niż Wrocław czy Kraków.
Czy warto się wybrać
Jeśli szukacie spokojnego miejsca z historią, które nie jest oblężone przez turystów, Złotoryja to dobry wybór. Rynek jest kameralny, zadbany i autentyczny. Nie ma tu sztucznego odtwarzania przeszłości – kamienice stoją od wieków i widać, że miasto dba o swoje dziedzictwo.
Można to połączyć z wycieczką po Dolnym Śląsku – Złotoryja leży w rozsądnej odległości od Jeleniej Góry, Legnicy czy Bolesławca. Samo zwiedzanie miasta zajmie kilka godzin, więc spokojnie zmieści się w jednodniową wycieczkę.
Wstęp na rynek: bezpłatny
Czas zwiedzania: 30-60 minut (sam rynek), 2-3 godziny (z okolicą)
Dojazd: samochód, autobus z Wrocławia, Legnicy, Jeleniej Góry
Parking: płatny w centrum, bezpłatny kilka minut spacerem od rynku